Το τελευταίο καιρό προσπαθώ να γίνω καλύτερη κόρη με διάφορες κινήσεις μου. Προχθές έβαλα σκούπα σε ολόκληρο το σπίτι και σήμερα δοκίμασα να βάλω πλυντήριο. Όμως, βγαίνοντας με το αγόρι μου, συνειδητοποίησα ότι η δική του μητέρα δεν έχει τέτοιες απαιτήσεις από αυτόν. Για εκείνον η απαίτηση είναι να βγάζει χρήματα.
Από πότε όμως, αποφασίσαμε σαν κοινωνία όταν οι βασικές δεξιότητες της συντήρησης νοικοκυριού και της εργασίας είναι διαιρεμένες ανάλογα με το φύλο; Για ποιο λόγο εγώ θα πρέπει να μάθω μόνο στην κόρη μου να βάζει πλυντήριο και όχι στο γιο μου; Ή αντίστοιχα να μάθω μόνο στο γιο μου να βγάζει λεφτά ενώ στη κόρη μου να λέω «δε χρειάζεται, τα λεφτά είναι για τους άντρες». Και όχι, δε πρόκειται περί ισορροπίας, όπως λένε οι πιο οπισθοδρομικοί. Δε μπορούμε να μιλάμε για ισορροπία όταν δεν υπάρχει ισότητα.
Όταν ένα κορίτσι είναι μικρό του παίρνουν παιχνίδια τα οποία προμηνύουν την μετέπειτα ζωή του: κούκλες μωρά, παιδικές κουζίνες και πλυντήρια. Το μικρό αγόρι δεν έχει τέτοια προβλήματα. Στο δικό του δωμάτιο θα βρει κανείς τανκς, στρατιωτικά και αυτοκίνητα. Είναι λες και η κοινωνία προετοιμάζει τη γυναίκα για τη μητρότητα και την οικογένεια, ενώ το αγόρι για το πόλεμο και το κυνηγά την επιτυχία με τα υλικά αγαθά: πχ το αυτοκίνητο. Κανένα από τα δύο δε θα κάνει το παιδι ευτυχισμένο. Κανένας άνθρωπος δεν πιστεύω ότι πρέπει να μένει περιορισμένος λόγω του φύλου του. Πιστεύω ότι υπάρχουν πολλά άτομα που θέλουν να ασχοληθούν με την μαγειρική και το πλυντήριο, αλλά ίσως φοβούνται την κριτική των φίλων τους ή τα σχόλια του τύπου «άντρας πράγμα, θα βάλεις πλυντήριο; γυναίκα δεν έχεις;». Λες και η γυναίκα αποτελεί υποκατάστατο της μητέρας, όπου παίρνεις πάλι τη θέση του μικρού αγοριού το οποίο μπορεί να κρυφτεί στο δωμάτιο του, όσο εκείνη αγωνίζεται για να σταθεί το νοικοκυριό.
Η αλήθεια είναι πως αυτή η κανονικοποίηση της ανισότητας δεν ξεκινάει όταν ενηλικιωνόμαστε· ξεκινάει πολύ πιο πριν. Από το πώς μας μιλάνε, από το τι μας ζητούν, από το ποιον ενθαρρύνουν να σηκωθεί από το τραπέζι για να μαζέψει τα πιάτα. Είναι μικρά, καθημερινά «τίποτα» που συγκροτούν ένα πολύ μεγάλο «κάτι»: μια κουλτούρα που καθορίζει τι δικαιούσαι να μάθεις, να γίνεις, να διεκδικήσεις, ανάλογα με το φύλο σου. Κι αυτό δεν είναι δίκαιο. Ούτε για τα κορίτσια που μαθαίνουν να υπηρετούν. Ούτε για τα αγόρια που μαθαίνουν ότι δεν πρέπει ποτέ να υπηρετούν – ούτε καν τον εαυτό τους.
Αν θέλουμε πραγματικά να λέμε ότι μεγαλώνουμε ώριμους, υπεύθυνους, ελεύθερους ανθρώπους, τότε πρέπει να ξανασκεφτούμε πώς κατανέμουμε τις προσδοκίες. Πρέπει να μάθουμε στα παιδιά μας να ζουν αυτόνομα, με φροντίδα για τους άλλους αλλά και για τον εαυτό τους. Πρέπει να σταματήσουμε να επαινούμε τις κόρες που “βοηθούν” και να σταματήσουμε να συγχωρούμε τους γιους που δεν “μαθαίνουν”.
Γιατί δεν υπάρχει τίποτα πιο σύγχρονο, πιο επαναστατικό και πιο ανθρώπινο από έναν άντρα που ξέρει να καθαρίζει το σπίτι του και μια γυναίκα που ξέρει να διεκδικεί τον μισθό της. Γιατί, τελικά, το ζητούμενο δεν είναι να είμαστε καλύτερες κόρες ή καλύτεροι γιοι — αλλά καλύτεροι άνθρωποι.
Ήρθε η ώρα να σπάσουμε αυτές τις παλιές αλυσίδες που μας κρατούν φυλακισμένους σε ρόλους και στερεότυπα. Να μάθουμε στα παιδιά μας – κορίτσια και αγόρια – πως οι δεξιότητες και οι ευθύνες δεν έχουν φύλο. Να τους δώσουμε τα εργαλεία για να ζήσουν ολοκληρωμένα, να φροντίζουν τον εαυτό τους και τους γύρω τους, χωρίς φόβο ή ντροπή. Μόνο έτσι θα δημιουργήσουμε μια κοινωνία που θα σέβεται την ελευθερία και την ισότητα, όπου δεν θα χρειάζεται να «γίνεσαι καλύτερος κόρη» ή «καλύτερος γιος», αλλά απλά καλύτερος άνθρωπος.
Φωτεινή Τζουβελέκη – Φοιτήτρια φιλοσοφίας
